Apollon:

Yıllar önce Rennes şehrinde düzenlenen Futbol ve Bilim Kongresine katılmak için eşimle gittiğim Fransa’da, Rennes dönüşü defalarca gitmemize rağmen gezmeyi bitiremediğimiz Paris Louvre Müzesini bir kez daha ziyaret ettiydim. Gezdiğimiz diğer bölümlerin yanında arkeolojiye merakım nedeniyle en çok ilgimi çeken Yunan, Etrüsk ve Roma Antik Eserler Bölümüne de uğradım. Bu bölümde antik dönem atlet, boksör, pankreasçı heykellerinin yanında Br 69 numarayla envantere kayıtlı tek bir bronz bacak dikkatimi çekti. Mükemmel işlenmiş kas yapısıyla tipik ve devasa boyutlu sanki bir atlet bacağıydı. Yanındaki açıklama etiketini okudum” Chatsworth Apollonu “yazıyordu. Daha ilginç olanı ise bu bacağa ait olan gövdenin baş kısmı ise Londra British Müzesinde sergileniyordu. Yazının devamında ise benim için işin en can alıcı bölümü geldi. Bu bronz heykelin M.Ö. 460-450 yılları arasında bugün Güney Kıbrıs’ta Tamassos kırsalında kalan bir heykel atölyesinde yapılmış olmasıydı. KKTC’de özel bir üniversitenin Spor Bilimleri Fakültesinde çalıştığım için, bu kültürel hazine objesinde vücut bulan sanat değeri yüksek bir sporcu bacağı görünümünden yola çıkarak Kıbrıs’ta eskiden var olduğunu bildiğimiz sporla ilgili Antik Yunan eserlerinin ve günümüze kalan estetik mirasın izlerini bulabilir miyim düşüncesi bende gelişti. Apollon, Yunan ve Roma Mitolojisinde ışık, güneş, kehanet, müzik, sanat, şiir, tıp ve okçuluk tanrısıdır. Baba tanrı Zeus ile Leto’nun oğlu, avcılık tanrıçası Artemis’in ikiz kardeşidir. Gençliğin, kusursuz yakışıklılığın ve bedensel zarafetin simgesi olan Apollon Anadolu kökenli bir tanrıdır. Bu nedenle Didim, Side gibi antik yerleşim alanlarında kendisine adanmış görkemli tapınakları bulunmaktadır.

Sanat eserlerinde spor ve sporcu etkisi:

Antik dönemlerde yapılan heykel, vazo, fresk gibi sanat eserlerinde insan figürleri kullanılırken, insan vücut güzelliğinin ve estetiğinin daha iyi yansıtılması amacıyla gelişmiş sporcu bedenlerinden model olarak yararlanılırdı. Özellikle bir yarı tanrı olan Herkül heykellerinde bu yaklaşım çok barizdir. Yunan vazolarında atletizm yarışmalarından koşucular sergilenmektedir. Daha sonraki dönemlerin en önemli heykellerinden biri olarak kabul edilen Düşünen Adam heykeli için Fransız heykeltraş Auguste Rodin eserinde güçlü ve atletik insan anatomisini yansıtmak istediği için model olarak o dönemin tanınan kaslı bir Fransız boksör ve güreşçisi olan Jean Baud’u kullanmıştır. Rodin düşünce eylemini zihinsel olduğu kadar fiziksel bir çaba olarak da gördüğü için ideal bir filozofu değil, kaslı ve güçlü yapısı olan bir güreşçiyi seçmiştir. İşte konumuzda örneği geçen Apollon Heykeli için de bu yaklaşımın kullanılması büyük ihtimal dahilindedir.

 Spor yoluyla estetik ve ahlaki değerler:

Sporda bugünün en önemli organizasyonu olan Olimpiyatları icat eden kültürün bir uzantısı olarak hem beden hem de davranış (ruh değil) güzelliğinin bir arada bulunması gerekliliğini ifade eden bütünsel erdem anlayışının Antik Yunanda karşılığı olan Kalos Kagathos kavramında ahlaki olgunluk, cesaret, bilgelik ve ölçülülük gibi değerlerin yanında atletik, sağlıklı ve estetik açıdan kusursuz bir vücut yapısı hedefleniyordu. Gençlerin eğitiminde de bu slogan en önemli hedef olarak görülüyordu.

Günümüzün de spor anlayışında, eğitim alanında uzman kişilerin bu yöndeki önerileri doğrultusunda hem çocuk ve gençlerin eğitiminde, hem de yaşam boyu yapılacak olan spor etkinliklerinin devamlılığında ve çeşitliliğinde bu anlayışı görmenin gerekliliği ortadadır. Bu amaçla KKTC’de bu anlayışın izlerini sürerken rastladığım en önemli kanıtlardan biri fitness salonlarının sayısının fazlalığı, salonların niteliği ve halkın, özellikle de bayan, erkek her kesimden insanın güzel vücutlu olmak ideali yönünde aşırı ilgileriydi. Fakat unutulmaması gereken diğer yön bu bedensel güzelliğin asıl tamamlayıcısının ahlaki erdem olduğu ve bunların da kazanımı için eğitim kurumlarının ve kişisel gelişim çabalarının daha fazla öne çıkmasının gerekliliğidir.

 

Prof. Dr. Mustafa Ferit ACAR

Urla/ 25.8.2026