Avustralya’da Fair Play, spor sisteminin önemli bir parçasıdır. Ancak burada Fair Play yalnızca müsabaka sırasında kurallara uymak veya rakibe saygı göstermek anlamına gelmez. Daha geniş bir anlayışla dürüstlük, eşitlik, güvenlik, saygı, kapsayıcılık ve spor etiği kavramlarını da içine alır.
Avustralya'nın dikkat çekici özelliği, Fair Play'i yalnızca sporcuların kişisel sorumluluğu olarak görmemesi; kulüplerin, antrenörlerin, hakemlerin, yöneticilerin, ailelerin ve seyircilerin de sorumluluğu olarak ele alması ve bu şekilde de uygulanıyor olmasıdır.
Fair Play'i yöneten kuruluşlar
Avustralya'da sporun dürüst, güvenli ve adil yürütülmesinden sorumlu temel ulusal kuruluştur. 2020 yılında kurulmuştur.
Australian Sports Commission
Spor kuruluşlarının iyi yönetimi, sporcu güvenliği ve etik standartlarının geliştirilmesini destekler.
Play by the Rules (Kurallara Uygun)
Sporcular, antrenörler, hakemler, yöneticiler ve aileler için Fair Play, ayrımcılığın önlenmesi ve spor etiği konularında eğitim materyalleri sunar.
Özellikle Victoria eyaletinde ayrıca Fair Play Code(Adil Oyun Kuralları) adıyla özel bir uygulama bulunmaktadır.
Beş temel ilkesi bulunmaktadır;
Integrity – Dürüstlük
Respect – Saygı
Responsibility – Sorumluluk
Fairness – Adalet
Safety – Güvenlik
Bu ilkeler sporcuların yanında antrenörlere, hakemlere, yöneticilere, velilere ve seyircilere de uygulanır.
Burada içerik olarak şu konular öne çıkmaktadır;
Rakibe ve hakeme saygı,
Kazanma ve kaybetmeyi doğru karşılama, kabul etme,
Çocuk sporcuların korunması,
Irkçılık ve ayrımcılıkla mücadele,
Doping ve şikeye karşı bilinç oluşturma,
Antrenörlerin etik sorumlulukları ve
Seyirci ve veli davranışlarının geliştirilmesi.
Özellikle Play by the Rules (kurallara uygun) programı, kulüplere ve antrenörlere çevrim içi eğitim ve uygulama materyalleri sağlamaktadır!!!
Avustralya'da Fair Play'in karşılaştığı sorunlar
Avustralya'da güçlü bir kurumsal yapı bulunmasına rağmen tüm dünyada var olan bazı sorunlar burada da vardır bunlara karşı mücadele devam etmektedir: Bunları sırası ile yazacak olursak;
Spor karşılaşmalarında şiddet ve saldırgan seyirci davranışları,
Çocuk ve genç sporculara yönelik psikolojik baskı,
Irkçılık ve ayrımcılık,
Profesyonel sporda bahis ve müsabaka manipülasyonu,
Doping ve yasaklı madde kullanımı,
Kadın sporculara yönelik eşitsizlik ve taciz.
Bu sorunlar, Fair Play çalışmalarının sürekli eğitim ve denetim gerektirdiğini göstermektedir. Bu eğitimleri burada aksatılmadan uygulandığını belirtmek isterim!
Genel bir akademik değerlendirmede bulunacak olursak; Avustralya'nın Fair Play yaklaşımında üç önemli özelliği görebilmekteyiz bunlar;
Birincisi: Kurumsallaşma. Fair Play, kişisel bir ahlak anlayışının ötesine geçerek ulusal politikalara ve kurallara dönüştürülmüş olması, hayatın her alanında kulanılıyor olması dikkati çekmekte,
İkincisi: Eğitim. Sporcu, antrenör, hakem, yönetici ve veliler birlikte ele alınması, hiç biri aksatılmadan gerekli eğitime ulaşabilmelerinin sağlanması ve
Üçüncüsü: Denetim ve yaptırım. Etik ihlaller için şikâyet, inceleme ve disiplin mekanizmaları bulunması ve her hangi bir şikayet durumunda hemen devreye girmesi.
Bununla birlikte, güçlü kuralların bulunması bütün spor ortamlarında Fair Play'in eksiksiz uygulandığı anlamına gelmez.
Avustralya Spor Sisteminde Fair Play: Etik Değerlerden Kurumsal Spor Yönetimine kadar en iyi şekilde uygulandığını rahatlıkla görebilmekteyiz! Bu bölümü, özellikle Türkiye ile Avustralya'yı bir birleriyle karşılaştırmak çok değerli olacaktır.
İnceleme konusu olarakta Avustralya Ulusal Fair Play yapılanması Sport Integrity (Sporda Dürüstlük Çerçevesi) Australia, Eğitim Play by the Rules (kurallara uygun), Spor kuruluşlarının sorumluluğu National Integrity Framework (Ulusal Dürüstlük Çerçevesi) nin incelenmesini öneririrm, ayrıca,
Çocukların korunması Özel koruma politikası
Doping Ulusal anti-doping sistemi
Şike ve bahis Özel mücadele politikası
Avustralya'nın Fair Play sistemini Türkiye açısından da incelemeye değer bulunmaktadır, Özellikle Türkiye Milli Olimpiyat Komitesi Fair Play Kurulu ile Avustralya'nın Sport Integrity Australia yapılanması arasında görev, yetki, eğitim ve uygulama bakımından karşılaştırmalı bir çalışma yapılabilir.
Saygılarımla
PROF. DR. SEYHAN HASIRCI